3ــ هدف از ایجاد تنش: پاکستان که مسلح به سلاح هسته ای میباشد و چند برابر افغانستان نفوذ دارد و راه ترانزیتی کالاهای تجاری افغانستان نیز از این کشور میگذرد، لذا خودرا ژاندارم منطقه احساس می کند وبهمین خاطر است که تاکنون آقای کرزی هفت بار به پاکستان سفر کرده و درواقع این سفر ها اوج ذلت وی را رساند. ازسوی دیگر اکنون که پاکستان نظامی توان مقابله با هندوستان قدرتمند را ندارد، بسوی افغانستان از هم پاشیده شده دست درازی می کند واز نظر نظامی، امنیتی، سیاسی اقتصادی مردم این سرزمین را تحت فشار قرار می دهد وحتی خواهان وابستگی افغانستان ضعیف به پاکستان قوی است.                                                                                                      

     4 ــ اختلافات ارضی: بنظر می رسد عصبانیت اصلی ژنرا ل مشرف ناشی از زمزمه ها وشایعه های حمایت افغانستان ازنهضت قومی بلوچستان وپشتو نستان می باشد. وهدف اصلی پاکستان از استقرار هشتاد هزار نیروی نظامی در سر حدات، مبارزه با تروریزم نیست بلکه یک مانور نظامی در برابر افغانستان است که برای همیشه بلوچستان وپشتونستان را فراموش کندا ما ما درحال حاضردرصدد طرح حقوقی خط دیورند نیستیم وفقط می دانیم تنش میان دو کشور باعث زجر وفشاربرهردوملت فقیر می گردد وهیچ سودی به حال منطقه وبلاخص دو کشور همجوار ومسلمان ندارد.                        

    مدیر مسئول

پارلمان در مسير آزمون ملي

جوادي دايكندي

مدتها قبل بحثها وجدالها پيرامون انتخاب وزراي دولت کرزي در پارلمان آغاز شد، البته که موضوع کسب رأي اعتماد وزرا از چند جهت، مورد توجه همگان  واقشارمختلفواشخا ص ملي وبين المللي قرار گرفت و در حال حاضر دو محور اساسي به صورت خاص در دستور کار پارلمان قرار دارد که عبارتاند از:                                                                        

1ــ انتخاب وزراي پيشنهادي بصورت انفرادي باشد يا گروهي ودستجمعي؟                         

2ــ آيا دادن  رأي اعتماد به وزراي جديد بصورت علني باشد ويا سرّي؟                             

دراين جا بايسته است ک بصورت گذرا، محور ها ونظريه هاي وکلاي ملت را مورد تحليل و ارزيابي قرار دهيم:                                                                                       

محور اول: طبق روال عادي ديدگاه هاي نمايندگان پارلمان درباره ي موضوع اساسي ومحوري اول متفاوت هستند واز ميان فرا کسيونهاي قومي، عقيدتي، سياسي و روشنفکري و... دونظريه مهم وقابل توجه هستند که در اين جا دلايل اين فرا کسيون مولفه توجه مي کنيم:                 

نظريه اول: تعداد کثيري ازوکلاي که طرفدار انتخاب وزرا بصورت گروهي ودستجمعي هستند، مي گويند تمام وزراي را که آقاي رئيس جمهور در يک ليست تنظيم نموده وبه اعضاء پارلمان معرفي مي کند، آنگاه نمايندگان از جناحها وفراکسيونها ي متضاد ومتفاوت در باره ي وزراي آقاي رئيس جمهور به شورومشوره مي پردازند وبدون تميزو تبعيض وبدون شناخت اشخاص شايسته از غير شاسته،

کابينه آقاي کرزي را با همان ترکيب قومي، زباني وفرهنگي در نظر گرفته شده انتخاب نمايد. ويا همگي را رد صلاحيت نمايند که در اين صورت آقاي رئيس دولت يک کابينه ي جديد مرکب از اقوام وجناحهاي سياسي و... را دوباره معرفي نمايد.                 

استدلال اين نظريه: طرفداران انتخاب گروهي وزرا، استدلال مي کنند که در صورتي دادن رأي اعتماد به طور انفرادي، احتمال

حاکميت استبداد اکثريت بسيار زياد است. به عبارت ديگر، احتمال اينکه دو قوم ( پشتو وتاجيک ) اتحاد وائتلاف نموده وقدرت سياسي، اقتصادي ونظامي را بصورت انحصاري در قبضه بگيرند وحق وحقوق اقوام ديگر را ناديده بگيرند وجود دارد ودر نتيجه وزارتخانه ها را از

ميان تمام اقوام با شنده فقط دو تا قوم در اختيار مي گيرند وآنگاه به نام دموکراسي وعلي الظاهرمتابق قانون اساسي تفسير نموده وبا شعارهاي شايسته سالاري هرچه خواستند انجام مي دهند وبدين ترتيب درواقع استبداد اکثريت ( استبداد قانوني ) بصورت مدرن تحقق مي يابد ومخالفان به عنوان ياغي وقانون شکن به شدت توبيخ وحتي سرکوب خواهد شد ودر حقيقت ايده رژيم هاي فاشيستي واستبدادي سابق احيا مي شود.                                       

نظريه دوم: تعداد کثيري از وکلاي ملت طرفداري انتخاب وزرا بصورت انفرادي وموردي هستند به اين معنا که افرادي را که رئيس جمهور به اعضاي پارلمان معرفي ميکند، تک تک توسط وکلاي ملت احضار واز وي به طور انفرادي خواسته مي شود که برنامه ها وپلانهاي کاري خود را تشريح وتوزيع نمايد که در اين صورت بخت واقبال وزير محترم تا حد زياد بستگي به برنامه ها وپلانهاي کاري او، اقناع بخشي واستدلال منطقي در برابر نمايندگان و... دارد علي الظاهر اين نظريه به عرف وقوانين بين المللي وکشور هاي دموکراتيک نزديک ترند اما در افغانستان که احساسات قومي، زباني وفرهنگي و... جلوي چشم همگان را گرفته است جاي تأمل ودرنگ مي باشد.                                                                                                      

استدلال طرفداران اين نظريه: اينها استدلال مي کنند که افراد شايسته به صورت انفرادي و جدا گانه بطور دقيق شناسايي مي شودوافراد شايسته، مدير ومدبيربه سمتهاي دولتي گماشته مي شود؛ از سوي ديگر، وکلاي ملت حق دارند که سخنان افراد پيشنهادي را بشنوند ودر نتيجه وزراي پيشنهادي را خوب ودقيق بشناسند وطبق قانون اساسي وزراي محترم بايد در پارلمان برنامه هاي کاري خود را در حضور وکلاي ملت بصورت شفاف تبيين وتوضيح دهند. طرفداران اين نظريه مي گويند هر يک از وزراي پيشنهادي بعد از اينکه در شوراي ملي ايراد سخن نمايد و موقف

سياسي، فرهنگي واقتصادي و... خود را روشن ساخت، صحن مجلس ملي را ترک مي کند تا اينکه وکلاي ملت به صورت آزاد در باري تک تک افراد به شور ومشوره بپردازند وبدين ترتيب امکان دارد که محاسن و معايب پلانهاي کاري وزرا را زيرذره بين قرار دهند ونمايندگان ملت با آرامش خاطرافراد مورد نطر خود را انتخاب کنند ويا رد صلاحيت نمايند.

طرفداران اين نظريه باز استدلال مي کنند که طبق وعده هاي کاري وشايستگي اجتماعي و... که وزراي پيشنهادي در برابروکلاي ملت در خانه ي ملت داده اندو اگر خدايي نکرده از سوي وزراي ومحترم کوتاهي صورت بگيرند، در آينده به راحتي استضاح شده ومورد پرسش قرار مي گيرند وبا سند ومدرک در باره ي سرنوشت او تصميم قانوني گرفته مي شود.                                               

محور دوم: محور بحث اساسي ديگر اين است که آيا رأي گيري به صورت علني در صحن مجلس صورت بگيرد ويا اينکه بصورت سرّي؟ از آنجايي که کيفيت وچگونگي رأي گيري در قانون اساسي روشن نيست، طبيعي است که نمايندگان پارلمان پيرامون آن به بحث وشور مي پردازند طبق روال طبيعي درباره اين محور نيز وکلاي ملت به چند دسته وفراکسيون پراکنده تقسيم شدند که مهمترين آن نظريات دو تا بودند:                                                       

نظريه اول: تعداد اندکي از وکلاي ملت مي گويند آز آنجاي که در طول تاريخ پارلمان هاي کشور، چگونگي ونحوه ي رأي گيري  در شوراي هاي ملي بصورت علني بوده است، بنا براين در اين پارلمان مدرن نيز بايد رأي گيري بصورت علني بوده باشد ودر واقع تبعيت از نظام هاي گذشته صورت بگيرد. غافل از اينکه مجالس ملي در گذشته، صوري و فقط بخاطر فريب مردم وبصورت خيمه شب بازي تبارز مي يافتند اما پارلمان امروز از يک اعتبار ملي وبين المللي برخور دار است. در هر صورت اکثريت نمايندگان پارلمان جديد به اين نظريه مخالفت ورزيدند ومردم نيز اظهار مخالفت کردند. ومخالفان اين نظريه دلايلي منطقي وحتي استدلال حقوقي دارند. نظريه دوم: اين ها طرفداريک انتخاب سرّي اما عادلانه هستند طرفداران اين نظريه استدلال مي کنند که ملت امروز قانون اساسي جديد ونظام اسلامي مدرن دارند که اين نظام از محاسن ومزاياي تحسين برانگيز نسبت به  نظام هاي گذشته برخوردار مي باشد. که آن مزايا در رژيم هاي استبدادي گذشته وجود نداشت واز جمله مزاياي سياسي اين است که نمايندگان بايد از حق خود استفاده نمايند ودولت را کنترل کنند اما در گذشته همه کاره دولت ويا شاه بود وبس.               

يکي از ادله طرفداران اين نظريه اين است که اگر نمايندگان با برخي از افراد بصورت علني رأي    دهند در واقع با کساني که رأي ندهند، اعلان جنگ واظهار عداوت وخصومت نموده است واگر به نفع او بخاطر مصلحت سنجي رأي بدهند در واقع از حق مسلم خود صرف نظر کرده وبر خلاف وجدان خود اقدام نموده است.                                                                   

نتيجه:                                                                                                 

نتيجه مباحث هر چه باشد، نگرانيهاي در باره اي انتخاب وزراي جديد قابل درک است وهيچ تضميني وجود ندارد که يک استبداد اکثريت در سرزمين خونين افغانستان شکل نگيرد، در هر حال پارلمان مدرن افغانستان در نخستين روز هاي کاري درمسير سخت ودشوار قرار دارد وبايد بزرگترين آزمون تاريخي خود را در برابر اقوام محکوم افغانستان، به موفقيت پشت سر بگذارد.      

محدوده‌ي علم غيب ائمه^(ع)

حيدري

مسئله علم امام ^(ع) از جمله مسائلي است كه از دير باز اذان پيروان ائمه را بر خود مشغول ساخته است نه تنها در زمان غيبت بلكه در زمان حضور امام (ع)؛  شاهد اين مدعا روايات فراواني است كه اين ذعدغه فكري شيعيان را در قالب پر سشهايي كه از ائمه هدي در اين باره كرده اند گرچه اصل آگاهي امام از غيبت بطور سر بسته واجمالي مورد اتفاق همه علماء شيعه اعم از محد ثين،  مفسرين، فقهاو... ميباشد ولي درعين حال اختلا ف نظر اساسي در اين باره وجود دارد كه به بعضي از انها اشاره خواهد شد: پاره اي از مسائلي عمده اي که پيرامون    علم امام علي (ع) مطرح است بدين شرح مي باشد: ايا وسعت علم امام علي (ع) تنها در بعد تشريح است 

و به عبارت ديگر ايا امتياز علمي او بر ديگران همان اگاهي او بر تمام احكام كلي و موضوعات ان ميباشد؟ در صورتي که دايره ي علم او فراتر از اين محدوده باشد شعاع آن چه قدر است؟ وتا کجا امتداد مي يابد؟ آيا بعضي ازامور گذشته و آينده را مي داند يا از همه ي رويدادها ي ماضي حال واينده آگهاست؟  ودرهر دو صورت ايا علم اوفعلي است واو د ر همه حال از اين اگاهي برخوردار است يا انكه منوط به خواست واراده اوميباشد بدين معنا كهدر حالت عادي همچون ديگران است ولي اين امتياز رادارد كه اگر بخواهد مي تواند از بعضي امور اطلاع پيداكند.

عموميت اندازه علمي امام (ع)

 معني و مقصود از عموميت اندازه علم امام به قول قائلين آن : شمول علم امام به ماكان و مايكون تا روز قيامت به صورت ايجاب كلي است نه ايجاب جزئي خاصي به جزء علم به قيامت ومرگ ومناياومانند آن. گرچه از صراحت کتب معتبره مانند صافي ،مجمع ، بصائربدست ميايد از جمله اين كه علم غيبت انچيزي است كه غير از خداوند‌ـ هيچكس به آن آگاه نيست نه ملك مقربان ونه انبياءو دليل آن رادر يك آيه خداوند

فرموده :(ان الله عنده علم الساعة و ينزل الغيث ويعلم ما في الأرحام (وماتدري نفس ماذا تكسب غداًًًً و ما تدري نفس بأي أرض تموت).

نظر شيخ صدوق درباره ي كميت علم امام(ع)

شيخ صدوق در اخر باب سهوالنبي در كتاب فقهي اش عموميت اندازه علم امام را نفي مي كند.هنگامي كه ايشان در آن قسمت بعضي از اخبارسهو النبي را روايت مي كند و تسليم(سلا م دادند) پيامبر در ركعت دوم و خواب رفتن هنگام نماز صبح تا اينكه خو رشيد طلوع كرد.

ترديد در حدود علم امام

برخي معتقدند در مسأله علمي امام (ع)  به نتيجه روشني نميتوان دست يافت؛ وادله ي عقلي و نقلي هيچكدام قضاوت صريح ومفيد يقين  اين باره بدست نمي دهند ، از طرف اعتقادات تفصيلي به حدود و خصوصيات علم امام (ع) لازم نيست و بنابراين ، بايد به اعتقاداجمالي بسده كردو حقيقت امر را به خود امام ارجاع داد.

اما دليل نقلي ،بخاطر انكه روايتي كه در اين باره بدست ما رسيده اند مضامين گوناگوني دارند ؛بعضي دلالت ميكند بر اين كه امام معصوم ما كا نومايكون را مي دانند، وارثين علم پيامبرانند، كانون علمند و بلكه علم خدايند و بعضي دلالت ميكنند بر اينكه هر گاه بخواهند و يا توجه به چيزي كنند از آن آگاه مي شوند و برخي ديگر صريحاًًً اگاهي انان  از غيب را انكار ميكنند كسي كه چنين اعتمادي  درباره آنان دارند را مورد لعن قرار مي دهند.

شيخ انصاري در تأييد اين نظريه مي گويد

اما مسئله علم امام (ع)  يا اندازه دانسته هاي امام از جهت فراگير بودند؛ و نيز چگو نگي علم او به آنها، از جهت توقف بر خواست آنها، يا توجه به توقف ان ها به خود شيء و يا عدم توقف برآن :[احتمالاتي است] و از روا يات گوناگون چيزي كه مورد اطمينان باشد بدست نمي آيد؛ پس سزاوارترآن است كه علم آن را به خود ايشان (ص) واگذار نماييم .مرحوم مشكيني در حاشيه خود كفاية  لاصول روايات واردشده دراين باب را مفيد قطع نمي داند زيردلا لت شان صريح وقطعي نيست و از طرفي در اصول دين ظن و گمان حجيبت ندارد انسان در عقيدهء خويش بايد از يقين پيروي كند لذا ميگويد: ((بايد به انچه واقعيت دارد ،هر چه هست ،به نحو اجمال معتقد شد و تفصيل را به انان وا گذار نمود .)) 

محدودبودن آگاهي امام(ع)

برخي از علمائ  شيعه آگاهي اما م ازغيب را  محدود وبه بعضي ازموضوعات خارجي ورودادها مي دانند، كلمات اين گروه نيز است،برخي از آنان معتقدند كه از تتبع در روايا ت وبررسي وجمع بندي بين آنها، چنين نتيجه اي بدست مي ايد ، سيد علي قزويني يكي  از پيروان اين نظريه است، او مي گويد:(( آنچه از روايتي كه به آن اشاره شد بدست مي آيد، پس ازرعايت جمع بندي ميان آنها و روايات ديگري كه از جهات گوناگون با آنها تعارض دارد – همانگونه كه تتبع كننده در روايات بر آن واقف گردد – چيزي بيش ازعلم به پاره اي از موضوعات جزئي وحوادث خاصي به نحو قضيه مهمله نمي باشد پس سزاوار نيست رعبي به دل راه داد نسبت به اينكه امكان دارد امام برخي رويدادهاي خاصي را كه مورد ابتداي سوال كنندگان بوده است و خداوند از راههاي غيرعادي آن را براي او روشن نموده است نداند. اما برخي ديگر باور به آگاهي امام از تمام حوادث وموضوعات خارجي را غلو در حق انان مي دانند وعقلاًًًًًًًًًً چنين عقيدهاي را باطل مي شمارند در نظر اينان آگاهي  از نهان عالم با اين سعه وگسترش مستلزم شهرك وموجب خروج ازدين مي باشد محمد بن شهر آشوب رامي توان جزء اين گروه  محسوب داشت ، او مي گويد: پيامبرو امام بايد علم دين وشريعت را بدانند: اما لازم نيست كه غيب و حوادث گذشته وآينده را بدانند : زيرا چنين چيزي به مشاركت آنان با خداوند درهمه معلومات او منتهي مي گردد، دانسته هاي او نا محدود است كه علم آنان حادث است وعلم تفصيلي فقط به يك معلوم تعلق مي گيرد واگر علوم آنان بي پايان باشدبايدعلم به وجود معلومات غير متناهي داشته باشند واين محال است ، اماجائزاست كه بعضي امورنهاني وحوادث گذشته يا اينده را بوسيله تعليم الهي بدانند.

تعميم درآگاهي امام (ع)

 بسياري از انديشمندان از قبيل فلاسفه و عرفا  گستره علم امام بيش از انچه گفته شد مي دانند وانها مطلع از تمام حوادث گذشته و اينده هستند نظرات انان در باره انسان كامل كه مصداق اتم ان ا ئمه معصوم (ع) مي باشند بخوبي روشنگر مقام علمي بالاي ولي خداواحاطه علمي او به ما كان و مايكون مي باشد بنابراين نظر، نه تنها اولي خدا از همه حوادث- آگاه است بلكه با متن واقعيت نوعي اتحادوجودي دارد همه كائنات درپيشگاه انان خاضع و خاشع اند چنانكه خداوند مي فرمايد: (( فسجدا الملائکة اكلهم اجمعون)) كه اين سجده مد برات امور عالم حاكي از خضوع همه عالم در برابر انان است ود ليل اين برتري را قرآن كريم آگاهي انان از ((اسماء)) مي داند. 

بيان اخوند خراساني

 بيان مرحوم خراساني دراين باره چنين است: آري، کسي که مشمول عنايت خداوند شد و جان پاكش بر عالم لوح محفوظ كه از بزرگترين عوالم ربو بي است و اصل كتاب مي باشد اتصال يافت، حقايق آنچه که هست نزداو

هويدا مي گردد، همانگونه كه چه بسا براي رسول گرامي اسلام و برخي از او صياءاتفاق مي افتد موجو دات آن چنان كه بوده اند و خواهند شد معرفت پيدا ميكنند .مرحوم حاج شيخ محمد حسين اصفهاني مقام علمي امام را از اين هم بالا تر ميداند ودر تعليقه خود بر كلا م نقل شده از اصحاب كفايه مي نويسد :چرا چنين نباشد حال آنكه اودر سير خود بسوي عوالم قدسي با عالم عقل كلي اتصال مي يابد، و مقام او مقام عقل نخستين ميشود كه از عالم نفس كلي كه همان عالم لوح محفوظ است بالاتر ميباشد ؛گرچه عبارت صاحب كفايه اشعار به ان دارد كه اخرين در جه صعود رسول گرامي در حركت استمكالي او عالم لوح محفوظ است. 

نظر علامه طباطبائي          

ايشان علم امام به امور خارجي و رويدادها بر د و قم مي دا نند ودر بيان بخش اول ميگويد :(( امام ، به حقايق جهان هستي در هر گونه شرايطي وجود داشته باشد، به اذن خدا واقف است، اعم از آنها كه تحت حس قراردارند وآنها كه بيرون از دايرهءحس ميباشند همانند موجودات آسماني و حوادث گذشته ووقايع آينده ))

در ادامه كلام خود با اشاره به اين مطلب مي نويسد :دليل ما از راه نقل روايات متواتره اي است كه در جوامع حديثي شيعه ةمانند كتاب كافي، بصائر، كتب صدوق و كتاب بحارو غير انها ضبط شد به موجب اين روايات كه به حد وحصر نمي ايد امام از راه موهبت الهي از راه اكتساب، به همه چيز آگاه است. ايشان در ادامه کلام خود

در بيان قسم دوم از علم امام مي نويسد :پيغمبربه نص قرآن كريم و همچنين امام(ع)  بشري است همانند ساير مردم و اعمالي كه در زندگي انجام مي دهد مانند اعمال ساير افراد در مجراي اختياري و بر اساس علم عادي قرار دهد. امام نيز مانند ديگران خير و شر ونفع و ضرركارها را ار روي علم عادي تشخيص داده وآنچه را شايسته افراد مي بينداراده كرده در انجام ان به تلاش مي پردازد ؛در جاعي كه علل واسباب موافق باشد اصابت ميكند ودر

جائي كه شرايط مناسب نباشد از پيش نمي رود واينكه امام به اذن خدا به جزئيات همه حوادث چنانكه شده وخواهد شد واقف است تأثيري در اين اعمال و اختياري ندارد . امام مانند ساير افراد انساني است  بنده خدا وبه تكليف ومقررات ديني مكلف وموظف ميباشد وطبق سر پرستي وپيشوايي كه از جانب خدا دارد با موازين عادي انساني  بايد انجام دهد واخرين تلا شي و كوششي رادر احياءحق و سر پا نگهداشتن دين بنمايد.

  منابع ومأخذ 

1- تفسير الميزان ، سيد محمّد حسين طباطبائي .

2- المعارف السلمانيتة في کيفيته علم الامام و كميته آيت ا... نجفي لاري مركز جواد (بيروت، ئيبرالعحيد)

3-  علم امام ، محمد حسين مظفري، مقدمه  ترجمه وتعليقات: علي شيرواني هرندي انتشارات الزهرا

4- الا لهام في علم الامام، حاج شيخ محمد علي سنقري حائري ، تصحيح و تعليق : علي رضا هزار ،انتشارات چاف                                                                                            

    نگاهي تطبيقي هرمنوتيک، نهيليسم، فمينيسم؛ با سيرة امام علي^(ع)

قربانعلي هادي(صهبا سهيل)

هرمنوتيك(Hermeneutics)

اين لفظ در لغت ‏به‎معناي علم تفسير، تعبير و آيين تفسيري كتاب مقدس، به‌كار رفته است[1]. كه از فعل يوناني «Hermeneuin» به‎معناي”تفسيركردن“ و معناي اسمي آن «Hermeneia» يعني«تفسير» اشتقاق[2] يافته است. اين واژه به هرمس خداي پيام رسان يونانيان ارتباط روشني دارد، هرمس؛ خداي يونان باستان، رسول و پيام آور خدايان، خالقِ سخن و تفسير كننده خواسته‏هاي خدايان براي مردمان پنداشته مي‏شده است[3]. يونانيان به هرمس[4] «كشف زبان و خط» را نسبت داده و همين‎طور فرايند«به فهم در آوردن» اشيا را كار او مي‎داند.[5] در اساطير يونان هرمس همان ايزدي است که در اساطير روم به مرکوري معروف بوده و او فرزند زئوس[6]، و مايا است. با پيدايش بشر و نوشتار آن، هرمنوتيک به عنوان قواعد و روش فهم در بين

جوامع به مرور زمان پديد آمده است. هرمنوتيک‌فلسفي و پيروان آن بر اين نکات تأکيد دارد که: دين، متون ديني، گزاره ها و آموزه‌هاي دين را بدون دخالت پيش‌فرض‌هاي مفسر درجامعه قابل فهم و اجرا نمي‌شود. بعد از نگاه اجمالي به هرمنوتيک، به سيرهً حضرت امام علي (ع) نگرسته ميشود، که آيا اين رويکرد هرمنوتيک نسبت به دين وآموزه هاي آنرا بر مي تابد يا خير؟

ايشان در مبارزه با ديد هرمنوتيک خوارج، بر دشته هاي نا آگاهانه. منحصر نامه آنان سخت مبارزه کرد آنانيکه ار اهرم حکميت قرآن در جنگ صفين براي نجات جان بي مقدارشان شود استفاده کرده بودند: مي خواستند بگويند راه استفاده ا زقرآن  وآموزه هاي ديني را همه مي دانند و ميتوانند قرآن را تفسير و تحليل کرده در امور زندگي شان پيدا کنند، ولي امام علي (ع)

فرمودند: انا کلام الله ناطق. (2) يعني اي مردم من قرآن ناطق هستم، قرآن بايد به نطق و تحليل من تفسير گردد، در فرازي از سخنان امام علي(ع) در تفسير و تحليل حديثي از پيامبر(ص): (( اگر در چيزي خصومت کرديدآن را به خدا ورسول باز گردانيد.)) چنين مي فرمايد: باز گرداندن به خدا اين است که کتاب ا و را به داوري بپذيريم و باز گرداندن به پيامبر اينست که سنّت ا و را انتخاب کنيم، پس اگر از روي راستي به کتاب خدا داوري شود، ما از ديگر مردمان به آن سزاوارتريم، واگر در برابر سنت پيامبر تسليم باشند مابدان اولي تريم.( 3) مفهوم گفتار حضرت علي(ع) اين مي توانند باشد که با توجه دادن سوابق تاريخي مبارزات اعتقادي، علمي، فرهنگي و نظامي خودش که فرمايشات پبامبر گرامي اسلام در اين مورد فراوان است: حديث منزلت، حديث باب علم النبي، حديث غدير و... اعلام مي دارد که ما اهل بيت (ع) از همه براي حمل وتفسير قرآن و حکم الهي سزاوارتريم، ونبايد( خوارج ) و سايرين قرآن خدارا به رأي خود تفسير و تحليل کنند.

در جاي ديگر ايشان مي‌فرمايد: و آخرقد تسمي عالماً وليس به فاقتبس... قد حمل الکتاب علي آرائه و عطف الحقّ علي اهوائه ... (4)، و فرد ديگري است که خود را عالم ناميده ولي واقعا ًًًً عالم نيست ... قرآن را برآراء (وافکار) خود حمل و تفسير کرده و حق را به هوس‌هاي خود متمايل مي کند...، آن حضرت چنين فرد را به ظاهر انسان ودر قلب جانور، گمراه مرده اي در ميان زندگان معناي مي کنند حضرت پيامبر گرامي اسلام در مورد کسانيکه قرآن را به رأي و نظر خود تفسير مي کند چنين مي فرمايند: من فسرالقرآن برأيه فقد افتري علي الله الکذب(5)؛ کسي که قرآن را به رأي خود تفسير کند بر خداوند دروغ بسته است. من فسرالقرآن برآيه فلتبوّأ مقعده من النّار؛ (6) کسي که قرآن را به رأي خود تفسير کند، پس جايگاه خودرا درآتش (جهنّم) فراهم کند. از فرمايشات حضرت رسول اکرم (ص) وامام مفسرعلي (ع) به اين حقيقت پي مي بريم که سيرهء پيامبر و امامان عليهم السّلام، ايدهء هر منوتيکمسفرمحور را در مورد دين و آموزه هاي آن بر نمي تابد، بلکه تحليل و تفسير قرآن، دين آموزه هاي آن قواعد و اصول خاص خود را دارد که ذکر گرديد. 

نهيليسم (پوچ گراييNihilism )

اين عقيده و طرفداران آن حقيقت و اصالت وجود آشيا را نفي مي کنند، ومعتقد هستند از آنجائيکه اشياء مفهوم خاصّي ندارند، يک نميتوان شناخت حقيقي و اصولي از اشياء داشت، به عبارت ديگر اين ايده مي گويد تمام موجودات ماهيت و حقيقت قابل دسترس ندارند، بنابراين قوانين و اصول حاکم براشيا نيز ثابت نيست يعني نمي توان فهميد که اعتبار اين قانون و برنامه بر چه ملاکي است و با التبع انسان و گزاره هاي ديني درموردآن، نيز ناشناخته و غير قابل تعريف قلمداد خواهد شد، هيچ حق و يا با طلي را نخواهيد شناخت؛ ولي با مراجعه به سيرة حضرت علي(ع)، اين ايده کاملا مردود شناخته شود. ايشان مي فرمايد خداوند به انسان اعضاء و جوارح بخشيد، که در خدمت او باشند، و ابزاري عطا فرمود: که آنجا در زندگي به کار گيرد، قدرت تشخيص به او داد تاحق و باطل را بشناسد.(7) با دقت بر فرمايش امام علي (ع) در مي يابيم که با پنج قوة نهفته در انسان و مهتر از همه با قوة تعقل و تفکر که خداوند به انسانها عطا فرموده و توانايي عمليات منطقي شناخت را به عطيه فرموده است، انسان مي تواند اشياء پيرامون خود را بشناسد و از طرفي به آيات و قوانين الهي دقت کرده راه حق را از باطل تشخيص دهد، وبه شاهراه هدايت الهي اتصال يابد.

ناسيوناليزم (Nationalism )

اين کلمه مشتق از Nation ناسيون« ملت» به معني ملّي گرايي و نژاد پرستي است، ملي گرايي و اصالت دادن به ملت را ناسيوناليزم مي گويند.(8) طرفداران اين ايده را اصالت ملت فنژاد تکيه داشته و مباني زندگي را انتخاب نژاد و ملت مي داند يعني امنيت، داوريها، قوانين و... را فلان ملت، فلان نژاد قابل اجرا مي کند و هرچه که ملت و نژاد گفت صحيح است نه قانون مدوّن ديگر براي معيشت و زندگي بشر، با ديد ناسيوناليستي ظلم و رحجاني زيادي در جهان رخ داده است؛ را لسيم« Racism »، آپارتايد«  Apartheid » والتيسيم « Elitism» از گونه هاي نژا پرستي مدرن وغير مدرن است که تاريخ در اعماق خود دارد. با اين توضيح گذرا از ناسيوناليزم به سيرة اعتقادي وعلمي امام علي (ع) مراجعه مي کنيم، ايشان در نامة که به مالک اشتر نوشته چنين بيان ميکند: مهرباني با((مردم)) را پوشش دل خويش قرار ده، وبا همه دوست ومهربان باش، مباد ا هرگز چونان حيوان شکاري باشي که حوردن آنان را غنيمت داني؛ زيرا مردم دو دسته اند، دستهاي برادر ديني تودر دسته ي ديگر همانند تودرآفرينش مي باشند.(9) حضرت علي (ع) هر نوع خود بزرگ بيني وبرتري طلبي را در بين جامعه کاملا ًًً نفي مي فرمايد وطبق فرمايش ايشان انترناسيوناليزم Internationalism)) همه گرايي، و کاسموپوپتيانيسم .(Cosmopolitanism)

اومانيسم ( Humanism )

واژة اومانيسم معاني متفاوتي با خود گرفته است، ولي مفهوم امروزي آن چيزي است که " شلر" آلماني مطرح کرد:« خواست انسان، معيارومقياس همه چيز است» انسان کاملا ًًًً مادي قلمداد شده حاکميت خداوند نفي، دين وآموزه هاي آن زميني دانسته شده است، اصالت با انسان و خواسته هاي آن است، اگر دين و قوانيني معتبر باشند، بايد در جهت تأمين خواسته ها و تمايلات انسان هماهنگ باشد، وعقيدهء اگزيستانسياليسم  Existentialism)) صالت انتخاب ووجود گرايي، نيز در راستايي مفهوم اومانيسم است، نسبت به دين وآموزه هاي ديني وامور زندگي انسانها بي تفاوت ومنفعل هستند يعني بر آنچه خود انسان تأييد کند صحيح وقابل اجراست، نه چيزي ديگر. در مقايسه اين ايده به سراغ سيرة عملي و اعتقادي امام علي (ع)  مي رويم، ايشان مي فرمايد: به ايمان قرآن چنگ زن، واز آن نصيحت پذير، حلالش را حلال، و حرامش را حرام بشمار وحقي را در زندگي گذشتگان تصديق کن.(10)  ودر جايي ديگر مي فرمايد: اي انسان! چه چيز تورا بر گناه جرأت داده؟ ودر برابر پروردگارت مغرور ساخته؟ وبرنا بود علاقه مند کرده است؟ آيا بيماري تورا  درمان نيست، و خواب زدگي تو درمان ندارد؟ چرا آن گونه به ديگران رحم مي کني، بخود رحم نمي کني؟(11) با اين رهنمود امام ثابت مي کند که انسان بايد در پرتو وحي الهي و عمل به دستورات خداوند بزرگ به کمال واقعي برسد، پس خود وگزنيش هاي او اصالت نداشته و تعيين کننده نيست، چون انسان خود را نمي شناسد و موجودي ناشناخته است، نمي تواند براي خود برنامة زندگي ( کاتالوگCatalogue  ) بنويسيد، بنابراين ايدئولوژي اومانيسم واگزيستانسياليسم، با دقت برسيرة امام علي (ع) صحيح نبوده و مردود شناخته مي شود.

فمينيسم( Feminism )

واژة فرانسوي است که به آنچه در قرن نوزدهم تحت عنوان -ـ « جنبش زنان» معروف بود اطلاق مي شد؛ اما امروزه فمينيسم با حفظ مفهوم قبلي ناظر بر دفاع از حقوق زنان و واگذاري هر نوع آزادي براي زنان، مي باشد، پنج نوع تلقي مهم از فمينيسم در غرب وجود دارد: الف-ـ فمينيسم ليبرال ب ــ مارکسستي  ج ــ راديکال دــ سوسيال وــ  پست مدرن؛ اين ايدئولوژي با مباني فلسفي ــ حقوقي سکولاريزم« دنيا زدگي، لا مذهبي،

دين زدايي از اخلاق وعلم، نفي حکومت ديني و...»، اومانيسم و لبراليسم در جوامع بشري رواج يافته است. ناهنجاري هاي چون: " ازدواج آزاد،" مردانگاري زن،" خانوادة تک والديني،" معاشقه آزاد،" اکتفا به همجنس،" خودارضايي،" و... را دراجتماع امروزي به وجود آورده است و يکي از گمانه هاي فمينيسم افراطي " سياسي تلقي کردن " همة شئون  حياتي آدمي حتي زنا شويي ورفتار هاي شخصي جنسي ومناسبات خانوادگي است. (12) بااين توضيح گذارا از فمينيسم سيرة امام علي (ع) را در اين موضوع مطالعه مي کنيم: اي مردم: همانا زنان در مقايسه با مردان، در ايمان وبهره وري از اموا ل و عقل متفاوت ند، اين فرمايش حضرت امام علي (ع) ريشه در آيينه ي قرآني دارد« ماتري من تفاوت » امام علي (ع) مي خواهد به فرمايد که زن ومرد هر کدام رو حيات وصفات مخصوص به خود

دارند، و جايگاه هر کدام با يد حفظ گردد. حضرت پيامبر گرامي اسلام مي فرمايد: ما را اکرم النساء الاکريم ولا اها نهّن الا لئيم؛ جز کسي که بهره اي ا ز کرامت برده باشد زنان را احترام واکرام نمي کند و به زنان اهانت نمي کند مگر انسان پست. در قرآن کريم در اين مورد نيز آمده است: ومن آياته ا... وجعل بينکم مودة ورحمة. (13). که زنان را اسلام مايه،  مودّت ورحمت معرفي کرده است. اگر تفاوتي ديده مي شود ذاتي واختصاصي زن ومرد است. هر آئين با آموزه اي اگر برآن تفاوت ها تأکيد دارد واز ا وبين جامعه تبليغ ميکند به معني روا داشتن ظلم وحجاب بر زنان نيست تا فمينيستها بيايد با آن برنامه هاي کذاي شان از زنان دفاع کنند؛ با توجه به سيرة رسول اکرم (ص) و امام علي (ع) آنها داراي احترام و رعايت حقوق زنان را لازم مي دانند، افرادي که به هر طريقي به زنان توهين و تحقير روا دارند، پست وخوارمي شمارند، همانطوري که قرآن زنان را مايه خير ورحمت ذکر کرده، بنابراين فمينيسم افراطي به هرنوعي باشد از ديدگاه قرآن و سيرة معصومين عليهم السّلام مردود و غير قابل قبول مي باشد.

 پي نوشت‌ها      

1ــ واعضي، احمد، در آمدي بر هرمنوتيک، ص 23

2ــ مجلسي، محمد باقر، بحار، ج82، ص199 ــ انا القرآن الناطق نيا بيع المودة، ج1، ص214، ح 20

3ــ نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتي، خطبه 125ــ علي في الجنة، متن ابي داود، ج4، ص212، ح4249

4ــ همان، ترجمه وشرح فيض الاسلام، خطبه ي 86

5ـ ـصدوق، محمّد، عيون اخبار الرضا (ع)، ج2، ص 107

6ــ فيض کاشاني، محمّد، تفسير صافي، ج1، ص35

7ــ نهج البلاغه، تر جمة محمد دشتي، خطبه 1/24

8 ــ نوروزي، محمد جواد، فلسفة سياست، ص 82

9ــ نهج البلاغه، ترجمة محمد دشتي، نامة 53

10ــ نهج البلاغه، ترجمة محمد دشتي، نامة 69

11ــ همان، خطبة 223

12ــ کتاب نقد، شماره 17، علي اکبر رشاد، آسيب شناسي فمنيسيم، سال انتشار زمستان 79

13ــ سورة روم، آي 21

14ــ نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتي، نامه 53

 ۱۵. آريان پور، فرهنگ فشرده انگليسي به فارسي، عباس، منوچهر، چاپ دوازدهم، تهران، اميركبير، 1363 ش.